Hypnose tegen pijn

Het is gewoon een mooie manier om klachten te behandelen waar anders niets meer tegen helpt.

De tienjarige Ellen ten Have houdt twee vingers voor haar gezicht. Kinderarts Michel van Vliet zit rustig tegenover haar in zijn spreekkamer in het Refaja ziekenhuis in Stadskanaal. “Je merkt dat je vingers steeds dichter bij elkaar komen”, zegt hij. En met monotone stem gaat hij verder: “Je merkt dat je meer en meer ontspannen wordt. Je voelt hoe je rustig inademt, en weer uitademt. Als er iets is waar je mee zit, dan blaas je het gewoon de kamer in. Net als een veertje op je lippen.”

Ellen zit met haar ogen dicht rustig op haar stoel. Van Vliet gaat verder op dezelfde toon. “Stel jevoor dat je door een straat loopt. Daar is een trap en je loopt langzaam omhoog. Bij iedere trede voel je je lichter worden en vrijer. Als je voelt dat er nog iets is waar je mee zit, blaas je het gewoon weg. Boven zie je een deur. Als je die opendoet, zie je een ruimte die je heel prettig vindt. Wat zie je daar?” “Een zwembad”, zegt Ellen met heldere stem.

Zelf bepalen

“Wat wil je doen in het zwembad? Je mag zelf bepalen of je het water in wilt. Ruik je het chloor en hoor je het water? Als je je zwemkleding aan hebt, kan je langzaam, het water in lopen. Je merkt dat het zwemmen heel goed gaat. Elke slag die je maakt is precies goed, iedere keer weer. Je hebt een gevoel van vrijheid, van helemaal ontspannen zijn, van lekker in je vel zitten...” Zo gaat het nog een minuut of vijf door.

Bij bewustzijn

Dan doet Ellen haar ogen weer open. Ja hoor, ze wist gewoon dat ze in de spreekkamer zat en dat er mensen om haar heen zaten. “Bij hypnose zijn mensen gewoon bij bewustzijn, de hypnoseshows die je op televisie ziet zijn doorgestoken kaart”, zegt Van Vliet. “Het is gewoon een mooie manier om klachten te behandelen waar anders niets meer tegen helpt.”

Van klachten af

Michel van Vliet is sinds een halfjaar kinderarts in Stadskanaal. Daarvoor werkte hij in het UMC Groningen, waar hij soms ook al patiënten met hypnose behandelde. Maar nu in het Refaja worden er meer patiënten uit de wijde omgeving naar hem doorverwezen. Kinderen met klachten als buikpijn, hoofdpijn of slapeloosheid. Hij heeft er nu twintig behandeld. “Bij eentje lukte het niet om onder hypnose te komen, bij een ander werkte het niet. Maar de rest was na een paar keer helemaal van zijn klachten af.”

Hoofdpijn weg

Ellen knikt. “Ik had steeds hoofdpijn en dat is nu helemaal weg. Niets meer.” Haar moeder Marit ten Have bevestigt: “We waren al bij de huisarts geweest, bij de fysiotherapeut, nog bij de opticien en bij een andere kinderarts. Ze had dag in dag uit hoofdpijn en het werd niet beter. Toen zijn we door die ene kinderarts doorverwezen naar deze behandeling van Michel van Vliet.”

Scepsis

In het begin was er nog wel wat scepsis, weet Van Vliet. Hypnose wordt nogal eens in de hoek van alternatieve, zweverige behandelingen gezet. “Ik ben ook een nuchtere Groninger”, zegt Van Vliet. “Moet dat nou, dacht ik. Maar als je al jaren ergens last van hebt, als niets helpt maar dit wel, dan doet het blijkbaar toch wel iets.”

Wetenschappelijk bewijs

Er is ook steeds meer wetenschappelijk bewijs waaruit blijkt dat het echt werkt. Vanuit het AMC Amsterdam en het Antonius Ziekenhuis Nieuwegein hebben prof. dr. Marc Benninga (kinder maagdarm-leverarts), dr. Arine Vlieger (kinderarts) en Carla Menko-Frankenhuis diverse onderzoeken gedaan naar de effectiviteit van hypnose bij kinderen met onbegrepen buikpijn. De helft van ruim vijftig kinderen kreeg zes hypnotherapiesessies bij Carla Frankenhuis en de andere helft kreeg een standaardtherapie bij de kinderarts. Van de kinderen in de hypnosegroep was 85 procent een jaar na afloop van de therapie pijnvrij, tegen 25 procent van de kinderen in de groep van de kinderarts. Arine Vlieger heeft vijf jaar later alle deelnemers uit het onderzoek weer pijnscorelijsten laten invullen. Hieruit bleek dat ook op de lange termijn tweederde van alle kinderen uit de hypnotherapiegroep nog steeds pijnvrij was.

Onderzoek hypnotherapie

Benninga en Vlieger zijn nu bezig met een onderzoek waar hypnotherapie door een hypnotherapeut wordt vergeleken met dezelfde therapie met een cd en hypnoseoefeningen voor thuis. Want dat is het mooie van hypnose, je kan er thuis zelf me doorgaan. Zo deed de tienjarige Ellen dagelijks twee keer een ypnoseoefening, thuis in Mussel. “Sommige patiënten nemen mijn stem hier op met de mobiele telefoon en kunnen er zo thuis mee oefenen”, zegt Van Vliet.

Chronische pijn

Chronische pijn kan het gevolg zijn van ’kortsluiting’ in de zenuwbanen. Er was ooit een echte oorzaak. De hersenen blijven die pijn voelen, ook als de oorzaak al weg is. Het is geen aanstellerij, want de patiënt voelt de pijn echt. Door de hersenen met hypnose te prikkelen met positieve gevoelens, komen de pijnsignalen op de achtergrond. “Vergelijk het met het kijken naar een vinger voor je ogen”, zegt kinderarts Michel van Vliet. “Als je op de vinger focust, wordt de achtergrond vaag. Als je focust op de achtergrond, wordt de vinger vaag.’’